ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରି। ଏହି ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ନଅ ଦିନ ଧରି ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନଅଟି ସ୍ୱରୂପର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଏ। ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ମା’ଙ୍କ ଆଗମନକୁ ନେଇ ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଦେଇଥାଏ। ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ମା’ଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନ ବାହନକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା।
ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ନବରାତ୍ରି କେଉଁ ବାରରେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଏବଂ ବିଜୟା ଦଶମୀ କେଉଁ ବାରରେ ପଡ଼ୁଛି, ତାହାକୁ ଆଧାର କରି ମା’ଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନ ବାହନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ। ତେବେ ଚଳିତବର୍ଷ ମା’ କେଉଁ ବାହନରେ ଆସିବେ ଏବଂ କେଉଁ ବାହନରେ ବିଦାୟ ନେବେ, ତାହାକୁ ନେଇ ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଗ୍ରହ ରହିଛି।
କେଉଁ ବାହନରେ ଆସନ୍ତି ମା’ ଦୁର୍ଗା?
ଦେବୀ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ଶ୍ଳୋକ ଅନୁସାରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆଗମନ ବାହନ ବାର ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ପାଲିଙ୍କି ଓ ନୌକା ଆଦି ବାହନର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।
ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ:
- ରବିବାର ଓ ସୋମବାର: ମା’ଙ୍କ ଆଗମନ ବାହନ ହାତୀ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
- ମଙ୍ଗଳବାର ଓ ଶନିବାର: ଘୋଡ଼ା ବାହନରେ ଆଗମନର ମାନ୍ୟତା ରହିଛି।
- ଗୁରୁବାର ଓ ଶୁକ୍ରବାର: ପାଲିଙ୍କି ବାହନରେ ଆଗମନ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
- ବୁଧବାର: ନୌକା ବାହନରେ ମା’ ଆସନ୍ତି ବୋଲି ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
ଏହି ମାନ୍ୟତାଗୁଡ଼ିକ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଓ ଆସ୍ଥା ସହ ଜଡ଼ିତ।
ହାତୀ ବାହନରେ ଆଗମନକୁ କାହିଁକି ଶୁଭ ମନାଯାଏ?
ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ମା’ ଦୁର୍ଗା ହାତୀରେ ଆଗମନ କଲେ ତାହାକୁ ଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ହାତୀକୁ ସମୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି ଓ ଶୁଭଫଳର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ମା’ଙ୍କ ହାତୀ ବାହନରେ ଆଗମନ ଭଲ ବର୍ଷା, କୃଷି ଉତ୍ପାଦନରେ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଧନଧାନ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧିର ସଙ୍କେତ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। ତେବେ ଏହା ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ନୁହେଁ।
କେଉଁ ବାହନରେ ବିଦାୟ ନେବେ ମା’?
ନବରାତ୍ରିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପାଳନ କରାଯାଏ ମହାନବମୀ ଓ ବିଜୟା ଦଶମୀ। ବିଜୟା ଦଶମୀରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୂଜା ସମାପନ ସହ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିମା ବିସର୍ଜନ କରାଯାଏ।
ପାରମ୍ପରିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ବିଜୟା ଦଶମୀ କେଉଁ ବାରରେ ପଡ଼ୁଛି, ତାହା ଆଧାରରେ ମା’ଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ବାହନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ। ଘୋଡ଼ା ବାହନରେ ମା’ଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନକୁ ନେଇ କେତେକ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ଅଶାନ୍ତି ଓ ଅସ୍ଥିରତାର ମାନ୍ୟତା ରହିଛି।
ତେବେ ଏହି ବିଶ୍ୱାସକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନବରାତ୍ରିରେ କିପରି କରିବେ ମା’ଙ୍କ ପୂଜା?
ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ଭକ୍ତମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପୂଜାବିଧି ପାଳନ କରନ୍ତି। ନିଜର ଶ୍ରଦ୍ଧା, ପରମ୍ପରା ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସରଳ ଉପାୟରେ ମା’ଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଇପାରିବ।
ପୂଜା ସମୟରେ ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ପାଳନ କରିପାରିବେ:
୧. ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ମା’ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ।
୨. ମା’ଙ୍କ ପ୍ରତିମା କିମ୍ବା ଫଟୋ ସାମ୍ନାରେ ଦୀପ ଜାଳି ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତୁ।
୩. ନିଜ ସୁବିଧା ଅନୁସାରେ ଦୁର୍ଗା ଚାଳିଶା ପାଠ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ମା’ଙ୍କ ଆରତୀ କରନ୍ତୁ।
୪. ସମ୍ଭବ ହେଲେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୀପ ଜାଳି ମା’ଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ।
୫. ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ନବମୀରେ ନିଜ ପରିବାରର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବିଶେଷ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ଡାଳିମ୍ବ
ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବାର ବିଧି ରହିଛି। କେତେକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ ଡାଳିମ୍ବକୁ ମା’ଙ୍କ ପୂଜାରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଶୁଭ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ଭକ୍ତମାନେ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ମା’ଙ୍କୁ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରିପାରିବେ। ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ନବମୀରେ କନ୍ୟା ପୂଜନ କରିବାର ମଧ୍ୟ ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ଏହି ଅବସରରେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଓ ଉପହାର ଦେବାର ପ୍ରଥା ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଚଳିତ।
ନବରାତ୍ରି ହେଉଛି ଶକ୍ତି ଉପାସନା, ଭକ୍ତି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନାର ପର୍ବ। ଏହି ସମୟରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆରାଧନା କରି ଭକ୍ତମାନେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି କାମନା କରିଥାନ୍ତି।
